e-Müstahsil Makbuzu
Zirai üreticiden alımlarda kesilen elektronik makbuz.
Tanım
VUK Md. 235 kapsamında. Gelir vergisi stopajı ürün türüne ve borsada tescile göre değişir: ticaret borsasında tescil ettirilenlerde hayvan ve hayvansal ürünlerde %1, diğer zirai ürünlerde %2; borsa dışında sırasıyla %2 ve %4 (GVK md. 94/11 ve bu maddeye dayanan Bakanlar Kurulu/Cumhurbaşkanı kararları). Çiftçi, balıkçı, hayvancı gibi vergiden muaf üreticilerden alım yaparken kesilir.
Neden önemli?
e-Müstahsil Makbuzu, vergiden muaf çiftçi, balıkçı veya hayvan yetiştiricisinden mal alan işletmenin, satıcı fatura kesemediği için kendisinin düzenlediği elektronik belgedir. Klasik faturanın tersine belgeyi alıcı düzenler ve satıcı adına ödemeden stopaj keser.
Belge, alım tutarı, kesilen stopaj ve varsa borsa tescil bilgisini taşır; stopaj oranı ürünün türüne ve ticaret borsasında tescilli olup olmamasına göre değişir. Kesilen vergi muhtasar beyannamede beyan edilerek ödenir.
Gıda, tarım ürünü işleyen, yem, süt, yumurta, canlı hayvan alan KOBİ'ler için e-Müstahsil, gider belgesinin tek yasal biçimidir; kâğıt müstahsil makbuzu belirli hadleri aşan mükellefler için elektronik zorunludur.
Uygulamada
Müstahsil alımlarında en sık hata, makbuzun ödeme gününde değil geç düzenlenmesidir; belge tarihi ile ödeme tarihi arasındaki fark hem stopajın dönemini hem karşı tarafla kayıt uyumunu bozar.
Sık sorulanlar
e-Müstahsil makbuzu nedir?
Vergiden muaf çiftçiden (zirai üreticiden) ürün satın alan tüccarın düzenlediği müstahsil makbuzunun elektronik hâlidir. Makbuzda üreticiye ödenen bedel ve kesilen gelir vergisi stopajı gösterilir; makbuz GİB sistemi üzerinden düzenlenir.
Müstahsil makbuzunu kim düzenler?
Ürünü satın alan taraf, yani tüccar veya işletme düzenler; çiftçi düzenlemez. Elektronik ortamda düzenleme yükümlülüğü Vergi Usul Kanunu tebliğleriyle belirlenmiştir; kapsamda olup olmadığınızı mali müşavirinizle teyit edin.
Müstahsil makbuzunu kim düzenler?
Alıcı işletme düzenler. Satıcı vergiden muaf çiftçi olduğu için fatura kesemez; alıcı, alımı belgelemek ve stopajı kesmek için makbuzu kendi adına oluşturur.
e-Müstahsil zorunlu mu?
e-Fatura uygulamasına dâhil olup müstahsil makbuzu düzenleyen mükellefler için elektronik düzenleme zorunludur; kapsam GİB tebliğleriyle belirlenir. Kapsam dışı küçük işletmeler isteğe bağlı geçebilir.
İlgili Terimler
OvoCRM ile e-dönüşüm işlemleri
e-Müstahsil Makbuzu ve benzeri tüm KOBİ operasyonları tek platformda.
17 gün ücretsiz başla →KOBİ rehberini e-postanıza alın
Ayda 1–2 e-posta · vergi takvimi, KDV güncellemeleri, KOBİ verimliliği. Spam yok, ücretsiz, iki tıkla çıkarsınız.
Türk KOBİ'leri için CRM, e-Fatura ve ön muhasebe — tek panelde.